28 lutego 2026

223. Jestem normalna inaczej (ale tylko w 4%)

Być może niektórzy z Was pamiętają ze szkoły, a już na pewno Teatru i Jaskółka  wiedzą na 200%, co to jest synestezja. Tym, których PESEL zobowiązuje, przypomnę, że w sztuce jest to przenikanie się wrażeń odbieranych różnymi zmysłami: wizualnych, słuchowych, węchowych, dotykowych, smakowych albo też łączenie się literatury, malarstwa i muzyki w jedno dzieło. Stosowana jest głównie w literaturze (najczęściej w poezji), ale i w pozostałych dziedzinach sztuki.

Połączenie wrażeń wzrokowych ze słuchowymi /grafika z Wikipedii/
Okazuje się, że istnieją ludzie (około 4% populacji), którzy są synestetykami. Oznacza to, że w ich mózgach zachodzi specyficzny proces polegający na doświadczaniu jednego zmysłu wywołującego doświadczenia charakterystycznego dla innego. Prawdopodobnie odpowiadają za to dodatkowe połączenia w mózgu. Bardzo dobitnie zobrazował to Artur Rimbaud w wierszu „Samogłoski”. Zwrócił w nim uwagę na fakt, że zjawisko synestezji występuje także w realnym życiu, nie tylko w sztuce. W tym wypadku jest to kojarzenie samogłosek (doświadczenie słuchowe) z kolorami (doświadczenie wzrokowe).

I takim synestetykiem jestem ja, mieszczę się w tych 4% populacji. Są podobno cztery rodzaje synestetyków, ja należę do grupy najpopularniejszej, nazywanej roboczo grafem-kolor, czyli że litery, liczby albo słowa mają kolory.

Grafem-kolor /grafika z Wikipedii/
Tak to właśnie od dzieciństwa postrzegam. Gdy mówię lub myślę o cyfrach i dniach tygodnia, to niejako automatycznie włączają mi się kolory. Jedynka jest czarna, dwójka żółta, trójka czerwona, czwórka jasnoniebieska, piątka ciemnopopielata, szóstka jasnoczerwona, siódemka ciemnoniebieska, ósemka ciemnogranatowa, dziewiątka beżowa, zero białe.

Dla odmiany poniedziałek jest ciemnoczerwony, wtorek piaskowożółty, środa pomarańczowa, czwartek ciemnoniebieski, piątek popielaty (zauważcie – piątka i piątek takie same, to jeszcze jeden dziw), sobota ciemnogranatowa, niedziela jasnozielona.

Czy Wy też tak macie? Ktoś jest synestetykiem? Opowiedzcie o swoich doświadczeniach.