254. Ciepły trup

 

253. Jątrew, szurzy i paszenog

W przedostatnim moim poście Iwona Zmyślona użyła rzadko już dzisiaj spotykanego wyrazu „świekra”. Wzruszyło mnie to i spodobało mi się, więc pogrzebałam głębiej. A gdy się już dogrzebałam, to dym z czachy poszedł i mózg stanął mi w poprzek. No bo tak:

Moja Psiapsi mówi takie dziwne rzeczy jak „stryjenka” i „wujenka”, co u nas w ogóle nie funkcjonuje. W codziennej mowie używam wyrazów: „mama”, „tato”, „teściowa”, „teść”, „siostra”, „brat”, „babcia”, „dziadek”, „ciotka”, „wujek”, „kuzyn”, „kuzynka” i na tym koniec. Tymczasem są to spore uproszczenia, które dokonały się w języku z biegiem czasu. Niektóre nazwy pokrewieństwa i powinowactwa przechowują jeszcze gwary ludowe, ale chyba też już coraz mniej. Tymczasem dawniej przywiązywano dużą wagę do stopni pokrewieństwa i powinowactwa, co znajdowało odbicie właśnie w mowie.

W okresie staropolskim rozróżniano przede wszystkim podział na „kądziel” i „miecz”. Krewni „po kądzieli” to rodzina ze strony matki, a „po mieczu” – ze strony ojca. I teraz tak.

Przodkowie matki to „kognaci”, a ojca – „agnaci”. Już w tym momencie czuję się, jakbym rozpoczynała naukę zupełnie obcego języka w Duolingo.

Im dalej w las, tym więcej drzew. Mama i tato to „macierz” i „ojciec”. Ok, może być. Ale już ich dzieci to „czędo”, bez względu na płeć. Wnuki to „wnęka” i „wnęk”, a dziadkowie – „babka” i „dziad”. Jak mogłabym mówić na mojego ukochanego dziadka „dziadu”?!

Rodzice żony nazywali się „cieścią” i „cieściem”, natomiast rodzice męża „świekrą” i „świekrem”. Swoją synową nazywali „snechą”, snecha zaś na siostry męża mówiła „zełwy”, a na braci „dziewierze”. Nadążacie? Bo ja już nie 😅. Jeżeli bracia męża mieli żony, były to „jątrwie”. Z kolei dla męża siostra jego żony była „świeścią”, a brat „szurzym”. Mąż świeści to „paszenog” (w tym momencie ocieram pot z czoła)… I jedziemy dalej.

Brat ojca był „stryjem”, jego żona „stryjenką”, a brat matki „wujem” (analogicznie jego żona to „wujenka”).

Dzieci rodzeństwa to „nieściora” i „nieć”, zamienione później na „synowicę” i „synowca” (potomstwo brata) oraz „siostrzeniec” i „siostrzenica” (dzieci siostry).

Mąż ciotki to „pociot” lub „naciot” (za nic nie powiem tak wujkowi !), a kuzynostwo to „pociotki”.

Mąż siostry to „swak”. Siostry babki nazywano „praciotkami”, a braci dziadków „wielkimi stryjami” lub „wielkimi wujami”.

Pozostawiam Was zapewne z bólem głowy, przepraszam, nie chciałam! Sama po napisaniu tego tekstu mam we łbie cyrk, a w doopie karuzelę.

252. 4 sekundy do...

Poprzedni post był taki bardziej na luziku, w dzisiejszym spróbuję się skupić na zjawisku dotyczącym tylko ludzi, które określiłam mianem „pierwszego wejrzenia”, a które wyjaśniają psychologia i socjologia, nazywając je „pierwszym wrażeniem”.

Gdzieś kiedyś przeczytałam, że przy podejmowaniu decyzji, czy w przyszłości będziemy lubić daną osobę, czy nie, istotne jest „pierwsze wrażenie”. Podobno wystarczą sekundy, żeby zadecydować o dalszych relacjach między dwiema osobami. Zgodnie z tą teorią wystarczy czas nieprzekraczający 7 sekund, aby się zdecydować, czy polubi się tego kogoś, czy nie. Ilekroć ocieram się o ten temat, przypomina mi się ewidentny przykład z mojego doświadczenia:

Eks nacisnął mały, okrągły przycisk dzwonka. Tuż przed moim wystraszonym nosem otworzyła drzwi nieco niższa ode mnie, korpulentna, siwowłosa kobieta.

- Dzień dobry...

- Dzień dobry – padła odpowiedź. Mocnym, ale miłym, jakby zakatarzonym głosem. Potem pamiętam już tylko, jak – pchnięte jakimś niewytłumaczalnym impulsem – radośnie padłyśmy sobie w objęcia. Te pierwsze sekundy już na zawsze określiły nasze relacje. Kochałam ją. Była lekiem na każde zło. Zjawisko „pierwszego wrażenia” tłumaczy także miłość od pierwszego wejrzenia (np. BMŻ).

Dlaczego tak się dzieje?

Jednym z najważniejszych mechanizmów psychologicznych jest „efekt aureoli”, nazywany też „efektem halo”. Sprowadza się on do tego, że nawet jedno dominujące wrażenie ma wpływ na ocenę danej osoby. Na tej podstawie jesteśmy skłonni do przypisywania jej innych pozytywnych lub negatywnych cech. Jeżeli poznajemy kogoś, to „pierwsze wrażenie” jest nie do wyparcia, mimo że aby uzyskać pełną ocenę delikwenta, musimy go lepiej poznać.

Co ciekawe, powstawanie pierwszego wrażenia jest rodzajem mechanizmu obronnego człowieka, który na jego podstawie ocenia, czy ktoś jest dla nas zagrożeniem, czy nie. Jest to cecha atawistyczna, odziedziczona po przodkach z odległych epok. Potwierdza to fakt, że za rozpoznawanie zagrożeń i przetwarzanie emocji odpowiedzialna jest neurobiologia – układ limbiczny w mózgu.

„Pierwsze wrażenie” wpływa na nasze życie, bo przesądza o relacjach międzyludzkich, nieraz dozgonnie (patrz ---> moja teściowa, BMŻ).

251. Od pierwszego wejrzenia

To jest tak. Patrzysz, widzisz pierwszy raz i już wiesz, że to będzie miłość dozgonna. Strzała Amora przeszywa szybciej, niż zdążysz pomyśleć. Macie tak?

Jakby tak się zastanowić, parę takich strzał utkwiło we mnie na dobre. Ciekawe, jakie strzały tkwią w Was?

Zakochać się od pierwszego wejrzenia można w człowieku, ale i w zwierzęciu, w roślinie, w przedmiocie, w zapachu, w miejscu, w zjawisku…

Tak pokochałam od pierwszej chwili na zawsze Króla Popu, gdy po raz pierwszy usłyszałam piosenkę „Say, Say, Say”, śpiewaną przez niego z Paulem McCartneyem. Byłam wtedy w ósmej klasie - dzisiaj jestem... mhm... ciut starsza.

Tak zakochałam się na wieki w Warszawie i Maderze, gdy po raz pierwszy postawiłam tam stopę.

 

Tak pokochałam moją Teściową, gdy po raz pierwszy powiedziałam jej „dzień dobry”. Była moją najlepszą przyjaciółką do śmierci.

Tak zakochałam się w zapachu Light Blue Dolce & Gabbana, gdy po raz pierwszy dotarła do mnie jego smużka. Zmieniam zapachy dla urozmaicenia, ale to do tego właśnie zawsze wracam. To „mój” zapach.

Tak pokochałam Blondyna Mojego Życia… Niestety, wygląda na to, że dozgonnie.

Tak zakochałam się w Rutgerze Hauerze, gdy bardzo, bardzo dawno po raz pierwszy zobaczyłam go w „Ślepej furii”. Pozostał na zawsze moim najulubieńszym aktorem.

Tak pokochałam „Rusałki” Witolda Pruszkowskiego, gdy po raz pierwszy zobaczyłam w oryginale to niesamowite światło. Żadne zdjęcie go nie odda.

A Wasze miłości od pierwszego (do ostatniego) wejrzenia, którym jesteście wierni? Jestem ich bardzo ciekawa.

250. Niecodziennik część 13 pt. „Teatralne kolczyki i klasyka debila”

1. A oto klasyka debila. Na zdjęciu poniżej wyglądam tak, a nie inaczej, bo jedna moja koleżanka uznała, że szkoda, żeby takie ładne i długie włosy (moje) marnowały się bez loków i fal. Przyniosła mi taki artefakt, który zobowiązałam się użyć. No to użyłam i z tego tytułu ujrzałam w lustrze wzorcowy okaz kretyna.

Zignorowałam obraz i poszłam w tym spać – zgodnie z instrukcją. Faktycznie, rano, po zdjęciu tego patentu, ujrzałam się piękną, polokowaną i pofalowaną jak falowana blaszka. Przez chwilę miałam złudzenia co do pokazania się tak atrakcyjną ludziom. Zupełnie jakbym zapomniała o tym, że moje włosy mają właściwości drutów telefonicznych. Zanim zeszłam z drugiego piętra i dotarłam do samochodu zaparkowanego przed blokiem, po lokach i falach nie było już śladu. Owłosienie głowowe prezentowało się jak zwykle.

2. Jakiś czas temu przyszła BEZCENNA przesyłka od Teatralnej. W niej zaś osobiście przez Nią sfilcowane kolczyki. Matulu, jakie cudne! Teatru, do końca świata Ci się nie wypłacę! 💖💖💖💖💖

3. Stałam się również posiadaczką zacnego kubka. Niby takie zwyczajne, nie za ładne nic, a motywuje jak cholera! Szukajcie motywacji na zdjęciu, a znajdziecie 😅.

4. W pergoli śmietnikowej zalągł się menel. Od trzech tygodni mieszka tam, robi pod siebie, a nad nim unoszą się roje much. Wiadomo, że śmietniki same z siebie nie pachną fiołkami, tym bardziej w lecie, gdy jest gorąco i wszystko rozkłada się z prędkością światła. Kloszard przebija stawkę znacząco, nie każdy potrafi AŻ TAK śmierdzieć. Współczuję sąsiadom, których okna wychodzą na stronę śmietnika. Dodatkowo łachmyta jest agresywny i ludzie zwyczajnie boją się chodzić ze śmieciami. Powiadomiona administracja na monity mieszkańców odpowiedziała, że… nie mogą nic z tym zrobić, bo gość jest agresywny. No, zajebiaszczo. To kto ma nam pomóc?! W ubiegłym roku zgłaszałam, że do mieszkania wlatują mi szerszenie (ja bym się z nimi dogadała, ale boję się o koty). Oddzwoniła za jakiś czas pani, informując mnie o tym, że odbyła spacer, obejrzała krzak bzu rosnący przed naszymi oknami i nie widziała żadnego gniazda. To by było na tyle. Idiotka.

5. Właśnie wykipiałam mleko w mikrofalówce. Żądam pomnika.

249. Stan używalności

Sprawa wygląda następująco.

Z wszystkich sił staram się wrócić do stanu używalności. Nie bardzo mi się to udaje, mam wakacje i najpodlejszy nastrój, a mimo to ciągnie mnie już do blogów. Zabieram się do napisania tej notki od kilku dni, podchodzę jak pies do jeża. Każda czynność sprawia mi trudność, nawet ukochane pisanie, jednak nie – nie poddam się i wygramolę się z tego Rowu Mariańskiego (Stachu, dziękuję Ci za doping! 😘), bo z doświadczenia wiem, że się da. Tylko nie zawsze szybko.

Bardzo serdecznie dziękuję tym, którzy do mnie w tym strasznym czasie dzwonili, esemesowali, pisali maile, wyrażali troskę i wsparcie na komunikatorach i w komentarzach na blogu. Jesteście wspaniali! 💕💕💕 Nawet te parę pozornie mało znaczących słów było dla mnie ważne, świadczące o tym, że są wśród Was liczne dobre dusze. Rozpraszało to także bardzo mroczne w tym czasie poczucie samotności. Przebieg epizodu depresyjnego generuje bowiem między innymi wyostrzenie wrażliwości. Pewni ludzie zawiedli, ci z mojego otoczenia w realu, ale Wy nie sprawiliście mi zawodu 💖 Założyliście mi na popękane serce opatrunek❤️‍🩹.

Zatem wracam, może nie od razu na pełnej petardzie, ale jednak.

248. Skutki uboczne życia

Kochani, jestem Wam winna wyjaśnienie. Nie wszyscy odwiedzający wiedzą, że choruję i leczę się na depresję. Trafił mi się aktualnie bardzo ciężki epizod i ledwo zdarłam się do komputera z łóżka, z którego prawie nie wychodzę, leżąc i patrząc w sufit. Proszę, dajcie mi jeszcze trochę czasu, dopóki się nie pozbieram. Wrócę do Was. Na pewno.

247. Literatura i życie

" — A na drugi raz... — dodał Wokulski kładąc mu rękę na ramieniu — na drugi raz... Gdybyś spotkał takiego człowieka... rozumiesz?... gdybyś spotkał, nie ratuj go... Kiedy kto chce dobrowolnie stanąć ze swoją krzywdą przed boskim sądem, nie zatrzymuj go...

 Nie zatrzymuj!..." (Bolesław Prus, Lalka)

"— Natura ludzka — ciągnąłem dalej — ma zakreślone sobie pewne granice, znosi radość, cierpienie i ból do pewnego jeno stopnia, a musi ulec, gdy je przekroczy. Nie należy przeto pytać, czy ktoś jest słaby, czy mocny, ale czy może udźwignąć brzemię cierpień swoich, bez względu na to, czy są one natury fizycznej, czy moralnej. Uważam, że równie niestosownym jest nazywać samobójcę tchórzem, jak gdybyśmy tchórzem nazwali chorego, który zmarł na żółtą febrę." (Johann Wolfgang Goethe, Cierpienia młodego Wertera)

 "Chciała upaść pod środek pierwszego wagonu, jaki zrównał się z nią; lecz czerwona torebka, której nie zdjęła z ręki, przeszkodziła jej, było więc już za późno; punkt środkowy minął ją. Trzeba było czekać na następny wagon. Ogarnęło ją uczucie, podobne do tego, jakiego doznawała zwykle, gdy kąpiąc się, wchodziła do wody, i Anna przeżegnała się. Odruchowy gest, jakim położyła na sobie znak krzyża świętego, wzbudził w jej duszy cały szereg młodzieńczych i dziecinnych wspomnień, i nagle mrok, zaciemniający już wszystko, rozprószył się, a życie objawiło się znowu, ukazując wszystkie minione chwile szczęścia. Anna nie spuszczała jednak spojrzenia z kół zbliżającego się drugiego wagonu. I w chwili, gdy punkt środkowy tego wagonu mijał ją, odrzuciła woreczek i, wsuwając głowę między ramiona, upadła na ręce pod wagon." (Lew Tołstoj, Anna Karenina)

 "Zakręciła klucz w zamku, i postąpiła prosto do trzeciej półeczki, tak dobrze wszystko zapamiętała; pochwyciła niebieski słoik, otworzyła go, włożyła w środek rękę, i wyjąwszy ją pełną białego proszku, jeść go zaczęła jak cukier. [..]  — Mała to rzecz, śmierć! myślała w duchu, zasnę, i wszystko się skończy!" (Gustave Flaubert, Pani Bovary)

"W niecały tydzień po tym powrocie do domu rozeszła się wiadomość o jego samobójstwie. Popełnił je, strzelając sobie z rewolweru w usta." (Zofia Nałkowska, Granica)

246. Wiem

Znam ludzi, którym w sercach zgasło,

lecz mówią: ciepło nam i jasno,

i bardzo kłamią, gdy się śmieją

 

Wiem jak ułożyć rysy twarzy

by smutku nikt nie zauważył.

 /Wisława Szymborska/

245. Gdzie?!

Chodzi o rzecz tak ulotnie definiowalną jak szczęście. Od czego zależy, czy człowiek jest szczęśliwy? Gdzie szukać szczęścia, jeśli się nim nie dysponuje? Jeśli ewidentnie brak nam poczucia szczęścia?

Nie ma magicznych tabletek na nieszczęśliwą duszę. To czego się trzymać?

Najpierw ustalmy, czego szukamy. Szczęście nie jest krótkotrwałą emocją. Polega na wewnętrznej zgodzie na życie takie, jakie się ma, przynajmniej tak definiuje je psychologia, a wspomaga filozofia. To poczucie spełnienia, dobrostanu i akceptacji tego, co daje nam los. No i świetnie. A co z człowiekiem takim jak ja, który nie potrafi się pogodzić? Nie mogę żyć tak jak chcę, a na to, co jest, nie ma we mnie zgody. Doskonale wiem, co sprawiłoby, że byłabym szczęśliwa, ale moje życie (przeznaczenie?) tego nie wie. Na pytanie zadane wprost: „Jesteś szczęśliwa?” (tak kiedyś zapytała mnie pewna szczęśliwa starsza pani) bez wahania odpowiadam również wprost: „Nie”.

Ktoś mógłby powiedzieć, że nie doceniam tego, co mam. Otóż pewne rzeczy doceniam, ale szczęścia nie czuję, nic na to nie poradzę. Większości zaś nie doceniam, ponieważ żyrafa ofiarowana mi w miejsce upragnionego słonia w ogóle mnie nie cieszy. Owszem, na odczepnego mogę okazywać zachwyt i zadowolenie, ale siebie samej nie oszukam. Sparafrazuję w tym miejscu Gombrowicza: „Jak cieszy, jak nie cieszy?” Kiedy leżą i kwiczą duże rzeczy, małe nie cieszą, nic nie poradzę. Żebym się nawet w kucki porobiła z wysiłku – nie cieszą.

Mówią, że szczęście nie jest zależne od rzeczy zewnętrznych, że jest w nas samych. Świetnie, tylko dlaczego grzebię w sobie i za cholerę nie mogę go znaleźć przez tyle już lat? Ile? – zapytacie. Dużo – odpowiem. Co najmniej dwadzieścia… Co ja pieprzę? Trzydzieści najmarniej.

Gdzie więc szukać tego szczęścia, którego nie ma we mnie ani koło mnie? Kto ma dla mnie receptę? Sąd wziąć szczęście, gdzie ono rośnie, ile kosztuje, czy mają to na Temu? Jak sprawić, żeby ostatnia myśl przed śmiercią nie była pełną żalu myślą o zmarnowanym, smutnym życiu?

Pisząc te słowa, siedzę zagrzebana w mule. Wokół mnie falują wodorosty.

244. Mój osobisty zestaw przetrwania

Zastanawialiście się kiedyś, bez czego nie moglibyście żyć? Takie pytanie wpadło mi do głowy podczas tkwienia na pisemnej maturze w charakterze ozdoby sali członka komisji. Najpierw zadałam je sama sobie i przemyślałam odpowiedzi. Otóż:

1. Cebula.

Być może w poprzednim życiu byłam indykiem, bo w aktualnym rąbię cebulę jak młockarnia. Robię to od najmłodszych lat – konkretnie od czwartego roku życia. Samą, na surowo, bez zbędnych dodatków, jak jabłko.

2. Dzieciątko.

Tego nawet nie trzeba tłumaczyć.

3. Internet.

Zapewnia mi kontakt z Wami. Bez niego moja lista ludzi lubianych byłaby o wiele krótsza.

4. Książki.

Cóż. Zwyczajne uzależnienie z korzeniami we wczesnym dzieciństwie. Wyniesione z domu, wyssane z mlekiem w proszku.

5. Mleko.

Co tu dużo mówić, kupuję całymi zgrzewkami, a jeżeli przypadkiem w lodówce znajduje się ostatnie pół kubka, dochodzi do ciężkich bojów między mną a Dzieciątkiem.

6. Noże i nożyczki.

Ostre narzędzia to moi (prawie, bo największym jest łóżko) najlepsi przyjaciele. Każdziuteńki nóż pieczołowicie ostrzę po każdym jednym umyciu. Jeśli nie „goli” włosków na skórze, to w moim pojęciu jest tępy jak najgorsi uczniowie.

7. Przyjaciele i dobrzy znajomi.

W zasadzie jestem złą kobietą i mizantropką, a jednak istnieją ludzie, których lubię i za którymi przepadam (wyobrażacie to sobie? 😅). Tyle że wybieram ich sobie sama i na własnych warunkach.

8. Sen.

Porządny sen, a nie jakieś pitu-pitu z budzikiem nastawionym na 6.00 w nocy.

9. Warzywa, owoce i nabiał.

Jestem maksymalnie trawo- i nabiałożerna. Innego sposobu żywienia sobie nie wyobrażam.

10. Zwierzęta.

Nie przypominam sobie takiego okresu w życiu, w którym nie byłoby w domu papug, psa, kotów, chomików, kijanek (!), rybek. Śmiało mogę powiedzieć, że są one gwarantem mojej równowagi psychicznej, którą i tak bardzo trudno mi utrzymać. Bez zwierząt do reszty bym zwariowała. Dom bez zwierząt jest zimny i taki jakby… nieludzki.

A Wy? Bez czego nie moglibyście żyć?

243. Wszyscy kłamią

Nie wiem, jak Wy, ale ja kocham Gregory'ego House'a. Jest cudownie cyniczny i gardzi głupotą. Jednak nie moja miłość do doktora House’a jest przedmiotem moich dzisiejszych przemyśleń, a jego sztandarowe hasło: „Wszyscy kłamią”.

Na ten temat zostały przeprowadzone badania. Przeciętny człowiek kłamie od 2 do 200 razy dziennie. No tak, wystarczy, że powiem nielubianej koleżance "miło cię widzieć" albo wieszakowi na ciuchy (chodzącemu kościotrupowi, znaczy się), że pięknie wygląda w tej garsonce. I co? Już mamy 2!

Po co kłamiemy? Z wygody, ze strachu, żeby podrasować swój wizerunek, uniknąć konsekwencji, zdobyć korzyści. Niektórzy ludzie są mitomanami, jak jedna koleżanka polonistka z mojej szkoły. Istnieją także drobne nieprawdy wypowiadane z grzeczności lub troski o innych. Wszyscy kłamią, choć nie zawsze robią to w złych intencjach. To po prostu cecha cywilizacji, która ucieka się do uprzejmych kłamstewek, żeby nie sprawić komuś przykrości. No bo gdyby ludzie zaczęli mówić sobie wyłącznie szczerą prawdę, większość relacji rozpadłaby się przed najbliższym czwartkiem.

Jesteście prawdomówni? Na pewno?

Prawda wygląda tak, że niemal każdy codziennie wypowiada zdania, które są bardziej rytuałem niż prawdziwym komunikatem. Na przykład:

„Musimy się kiedyś spotkać”. Nie, nie musimy. Obie/oboje o tym wiemy. To zdanie wcale nie oznacza chęci spotkania, jest tylko pustym konwenansem.

Dzieciątko o poranku: „Zaczekaj na mnie, już wychodzę”. To jedno z jej największych osiągnięć. Stoi jeszcze w ręczniku, suszy włosy, szuka drugiego buta i dopiero zastanawia się, czy umyć zęby, ale już informuje, że wychodzi. W rzeczywistości od wyjścia dzieli ją jeszcze minimum dwadzieścia minut i kryzys egzystencjalny przy wyborze ubioru.

Mnożymy też kłamstwa gastronomiczne w stylu: „Pyszne!”. To szczególnie popularne podczas rodzinnych spotkań. Ciotka podaje ciasto o konsystencji mokrego tynku, ale wszyscy zgodnie cmokamy z uznaniem, bo nikt nie chce zostać tym, który zniszczył rodzinne święta jednym szczerym wyznaniem.

Standardowe pytanie: „Co słychać?” wcale nie oznacza troski o czyjś stan. Nikt nie oczekuje zwierzeń i szczerej odpowiedzi. Klasycznie należy odpowiedzieć: „W porządku”, nawet jeśli piętnaście minut wcześniej płakało się nad rachunkiem za prąd.

A kłamstwa zawodowe? „Zapoznamy się z pani CV i oddzwonimy.” Nie oddzwonią. „Chętnie to zrobię”. Nie, wcale nie mam ochoty na dodatkowe, niepłatne zadania!

Albo: „Przeczytałam/em regulamin”. Nie. Nikt nie przeczytał. Klikając „Akceptuję” przy regulaminie liczącym 148 stron, wyrażam dokładnie taką samą prawdę jak politycy PiS w czasie kampanii wyborczej.

Znajomemu umiera ktoś bliski i od razu składamy mu kondolencje: „Bardzo ci współczuję”, „Przykro mi”. Nie. Nie współczuję i nie jest mi przykro, raczej bardzo mi z tego powodu wszystko jedno, bo nawet tej osoby nie znałam.

My, komentujący na blogach też kłamiemy, np. udając, że dany post nas interesuje, że podobają nam się byle jak zrobione zdjęcia, że akceptujemy niechlujny język albo notki pisane przez AI.

Kiedy komuś dziękuję za coś, za co nie czuję się wdzięczna, słyszę: „Nie ma za co”. Owszem, nie ma za co, ale tak wypada.

Setki małych kłamstw istnieją codziennie i mają się dobrze. Być może nawet są konieczne, bo prawda prawdą, ale ktoś przecież musi mi powiedzieć, że ładnie wyglądam 😁 🤣.

Ciekawe jest także bardzo często występujące zjawisko – okłamywanie samego siebie. Niestety, nie posiadam tej umiejętności, a przydałaby się, aby móc wyprzeć niewygodne fakty albo uwierzyć w rzeczy, które poprawiłyby mi samopoczucie.

Oczywiście hasło „wszyscy kłamią” nie oznacza, że każdy człowiek jest zły lub nieuczciwy, pokazuje raczej, że drobne nieprawdy są częścią codziennych relacji międzyludzkich.

To właściwie dobrze, czy źle?

242. Moje miasto rechocze

No tak, rechocze. Ze studni na Rynku wydobywa się rechot, a gdy do niej zajrzeć, można zobaczyć ogromną miedzianą ropuchę.

Ropucha Romilda w studni

Inne miasta mają smoki i bazyliszki (gady), a my mamy oryginalnie – płaza! W historii miasta istnieje żabia legenda. Otóż zanim powstał Rzeszów, tereny, na których został założony, były porośnięte lasami i poprzecinane rozlewiskiem Wisłoka. Te wilgotne, podmokłe tereny nazywano rechowiskami. Podobno to od nich miasto wzięło swoją nazwę. Chóry kumkających żab i ropuch słyszalne były w całej okolicy.

Tak więc powstały już gród otoczony był tajemniczymi bagnami i mokradłami. W niewyjaśnionych okolicznościach zniknęła tam małżonka księcia, która zapędziła się w tę okolicę wraz ze świtą w czasie polowania (dobrze jej tak!), a po niej woje i inni śmiałkowie wysłani na poszukiwania. Zdesperowany książę wyruszył więc sam na poszukiwanie, a gdy dotarł nad bagnisko, żabi rechot ułożył się w ostrzeżenie: „Uciekaj!” Książę ocalił życie, zwiewając stamtąd w podskokach. Tajemnica polegała na tym, że mieszkającymi tam milionami żab i ropuch władała królowa – gigantyczna ropucha. Gdy do jej królestwa zbliżali się ludzie, porywała ich i zamieniała w żaby. Od ropuszej królowej uwolnił miasto dopiero tajemniczy przybysz grający na flecie. Odczarował ludzi pozamienianych w płazy, a grą na flecie uśpił wielką ropuchę i grał tak długo, aż jej sen zamienił się w sen wieczny (podlec jeden! 😑) Uznano, że same żaby nie są zagrożeniem, wręcz przeciwnie, potrafią ostrzec i uratować człowieka przed zagrożeniem. Rechot przedzierzgnął się więc z uciążliwego hałasu w znak opieki.

Żab było coraz więcej i więcej, a miejsce to nazwano Żabnikiem. Gdy do Rzeszowa przyjeżdżał ktoś z zewnątrz, drogę wskazywał mu specjalny człowiek, który starał się przebić przez głośny rechot gwizdaniem. Bezpośrednio pod Rzeszowem znajduje się wieś Pogwizdów, która właśnie od tej czynności wzięła nazwę. To już nie legenda.

Dziś w rzeszowskich podziemiach mieszka sympatyczna Ropucha Romilda, która opowiada historię miasta, a sama jest strażniczką legendy. Pilnuje podziemnych przejść i dróg wodnych, które niegdyś łączyły miasto z fosą zamkową. Również w podziemiach znajduje się interaktywne kino, prezentujące wystawy płazów i gadów. Po drodze można spotkać gadżety wydające żabie i ropusze odgłosy.

W samym Rzeszowie, w licznych ciekach wodnych, stawach i w Wisłoku mieszkają głównie: żaby zielone, żaby brunatne, ropuchy szare, ropuchy zielone i ropuchy paskówki. Są to pożyteczne zwierzątka, zjadające ogromne ilości owadów i ślimaków. Wszystkie płazy objęte są ochroną i trzeba przyznać, że bardzo podoba mi się społeczna inicjatywa polegająca na przenoszeniu ich w bezpieczne miejsce, gdy znajdą się na ulicy.

Żaba na studzience

Żaba w pobliżu Rzeszowskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji

Siostra Romildy w podziemiach

241. Na dowolnie wybranym boku

„A tymczasem leżę pod gruszą

na dowolnie wybranym boku

i mam to, co na świecie najświętsze –

święty spokój.”

Tak wyśpiewała Maryla Rodowicz, można powiedzieć, że moje życiowe motto. Zawsze powtarzam, że moim ulubionym świętym jest święty spokój.

Święty spokój oznacza dla mnie ciszę i bycie samą w danym momencie. Żeby nikt niczego ode mnie nie chciał. Żeby nikt niczego do mnie nie mówił, bo musiałabym odpowiedzieć, a nie chce mi się otwierać gęby. Żebym mogła robić to, na co właśnie mam ochotę.

Już kiedy byłam nastolatką, izolowałam się w mieszkaniu, zamykając drzwi od mojego pokoju. Pamiętam, jak tato dociekał, pytając mamę: „Dlaczego ona się tak zamyka?” Nie wiem, czy znalazł odpowiedź.

Izolacja czy samotność mają złą reputację, a niesłusznie. Potrafią być spokojne, wygodne i przyjemne. W dzisiejszych czasach są wręcz luksusem. Lubię samotność, bo w niej wszystko zwalnia, a ja nie znoszę się śpieszyć. W samotności można tak po prostu być, bez tłumaczenia się, bez ciągłego reagowania, bez konieczności dopasowywania się do cudzych humorów i oczekiwań. To właśnie samotność daje święty spokój. Świat bez przerwy hałasuje, tymczasem ja kocham ciszę i uważam ją za najpiękniejszą muzykę. W ciszy mogę wreszcie usłyszeć siebie. Pomyśleć. W samotności jest czas na własne zainteresowania i własne tempo życia. Można czytać książkę przez pół dnia, pić kawę, pisać wiersz, pisać post na blog, wymyślać nowości do art journala, głaskać koty albo nic nie robić i wcale nie jest to strata czasu, ale konieczny odpoczynek. Samotność także nie ocenia. Nie daje mi niechcianych dobrych rad, nie pyta, dlaczego słucham podcastów Filipa Chajzera albo dlaczego jem kanapki z żółtym serem o dwudziestej trzeciej trzydzieści. W samotności można być sobą w najbardziej zwyczajnej wersji – w dresie, zmęczonej, rozczochranej, milczącej i kompletnie niegotowej na kontakty z ludźmi. Poza tym… ja bardzo dobrze czuję się we własnym towarzystwie i nawet lubię ze sobą pogadać. Nie potrzebuję niczym zagłuszać pustki, bo nie ma jej we mnie.

Dlatego lubię samotność. Nie dlatego, że nie lubię ludzi. Po prostu czasem najbardziej potrzebuję chwil, w których nikt niczego ode mnie nie chce. Święty spokój jest dziś dobrem luksusowym. Ludzie zachowują się tak, jakby odpoczynek był czymś podejrzanym. Tymczasem święty spokój to nie lenistwo, tylko chwila, w której człowiek odzyskuje energię. Nie musimy być przez cały czas "produktywni".

Odnoszę wrażenie, że ludzie boją się ciszy, bo wtedy zostają sami ze swoimi myślami. Zagłuszają je telewizorem, muzyką, rozmowami telefonicznymi o niczym. Boją się… siebie?

240. Q & A, czyli questions and answers / pytania i odpowiedzi / Fragen und Antworten / вопросы и ответы / សំណួរ និងចម្លើយ / 質問と回答 / פֿר, אַגעס און ענטפֿערס / quaestiones et responsa / domande e risposte

Postanowiłam zrobić dla Was modne już od długiego czasu Q & A. możecie w komentarzach zadawać dowolne pytania dotyczące mnie, a ja na nie odpowiem.

Tak, zdaję sobie sprawę z tego, że pewnie kręcę bicz na samą siebie, ale niech tam, zaryzykuję! Jest jedno, jedyne pytanie, na które nie odpowiem (albo odpowiem „pomidor”), ale może nie padnie 😁. Aha, nie podaję danych osobowych. Srodo.

No to do roboty! Macie czas do soboty.

239. Wszyscy jesteśmy dziwni

Nie wiem, jak to jest u Was, ale mnie często dopada myśl, że ten czy ów człowiek jest dziwakiem albo ma dziwaczne nawyki. Co to właściwie znaczy? „Dziwny człowiek” to zwykle ktoś, kto odstaje od tego, co większość uważa za normalne. Problem w tym, że zarówno „normalność”, jak i „dziwność” są bardzo względne — dla jednych dziwakiem będzie człowiek rozmawiający z roślinami, a dla innych ktoś, kto codziennie o szóstej rano biega po osiedlu w stroju banana. Dziwny człowiek zachowuje się nietypowo, ma oryginalne przyzwyczajenia, mówi lub myśli inaczej niż większość, ma specyficzne zainteresowania, rytuały czy obsesje. Jeden zjada wafelki warstwami, jakby odprawiał jakiś religijny rytuał, drugi rozmawia z roślinami w doniczkach albo w ogrodzie. Inny je frytki od najkrótszej do najdłuższej albo odwrotnie (preferowałabym odwrotnie 😁), jeszcze inny nie nadepnie na linię między płytkami chodnika albo musi sześć razy sprawdzić, czy na pewno zamknął drzwi.

Mój własny wujek, zamiast zrobić sobie mocniejsze okulary, z uporem maniaka zakłada dwie pary jednocześnie – jedne na drugie. Dzieciątko absolutnie nikomu nie pozwala dotykać swoich włosów, nawet fryzjerowi. Mama ogląda wszelkie prognozy pogody na wszystkich możliwych kanałach, jakby sądziła, że w ciągu 10 minut nastąpi nagły zwrot akcji i nad Rzeszowem pojawi się tornado albo klimat zmieni się na śródziemnomorski. Miś Mamusi co chwilę zagląda do lodówki, stoi i gapi się, jakby sądził, że kiełbasa rozmnoży się przez pączkowanie albo że znajdzie tam sens życia. Babcia przed położeniem się spać sprawdzała przestrzeń pod łóżkami, czy aby na pewno jest pusta, a następnie szczelnie zamykała okna w obawie, że po rynnie mógłby wdrapać się złodziej. Moja teściowa prasowała skarpetki, a BMŻ składał pedantycznie w kosteczkę majtki.

Ja:

- ostrzę noże po każdym użyciu,

- maniakalnie kupuję nożyczki,

- godzinami odkładam pójście do wc z narażeniem pęcherza na trzaśnięcie, bo akurat na nogach śpi mi Niffty i nie chcę zranić jej uczuć,

- często, rozmawiając przez telefon, w popłochu szukam… telefonu w przekonaniu, że go zgubiłam,

- liczę schody przy każdym wejściu,

- jem wszystko osobno (np. najpierw ziemniaki, potem surówka),

- mówię do siebie na głos,

- wącham książki, gazety i nowe zeszyty,

- pamiętam przypadkowe szczegóły sprzed 15 lat, ale nie pamiętam, po co weszłam do kuchni,

- zjadanie kanapki lub pizzy zaczynam od obgryzienia skórki chleba albo brzegów pizzy,

- nałogowo liczę rzeczy, obojętnie jakie: siedzenia w autobusie, drzewa przy drodze, wagony pociągu, okna w blokach, sztachety w płocie, płytki w łazienkach i tysiąc innych rzeczy,

- w teatrze, filharmonii, autobusie i innych miejscach muszę siedzieć w pierwszym rzędzie,

- przy robieniu zdjęć uważam, żeby nie weszła mi w kadr żadna ludzka jednostka, zdjęcia z ludźmi kasuję (z wyjątkiem tych zrobionych celowo),

- nie mam w mieszkaniu ani jednej rośliny,

- jeżeli nie wystawię nóg spod kołdry, duszę się,

- cokolwiek do jedzenia ma „kompozycję warstwową”, jem warstwami: wafle, markizy, ciasta tortowe, Raffaello…

- nienawidzę, kiedy ludzie nie zasuwają za sobą krzeseł.

Co ciekawe, wielu ludzi uznawanych za dziwnych bywa też postrzeganych jako kreatywnych, inteligentnych, autentycznych w sposobie bycia, mniej podatnych na presję społeczną (no to się dowartościowałam 😂). A czasem „dziwny człowiek” to po prostu ktoś, kto przestał udawać normalność tak skutecznie jak reszta 😅.

238. Niecodziennik cz. 12 pt. "Piekło jest we mnie"

1. W czasie matur dostałam od polonistki z zaprzyjaźnionej szkoły taki oto kubek. Zachwycił mnie, bo ta podziałka głosi samą prawdę 😅.

2. Pożar Puszczy Solskiej potłukł mi serce w drobny mak. Gdy pomyślę o zwierzętach w tym piekle, chce mi się wyć, jakby mi ktoś flaki żywcem wydzierał. Żal mi każdego drzewa, każdego krzaczka. Nawet nie próbuję wyobrazić sobie, co działo się tam, wewnątrz szalejącego pożaru. I jeszcze ten wypadek Dromadera, śmierć pilota biorącego udział w akcji gaśniczej… To wszystko jest potwornie przygnębiające.

3. Kilka dni temu, gdy mama była po kolejnej chemii, przeglądając dokumenty ze szpitala, natknęłam się na sformułowanie „rokowania poważne”. Nie zrozumiałam, czy poważne na „tak”, czy poważne na „nie”. W domu diabli mnie podkusili, żeby sprawdzić, co to znaczy. No i się dowiedziałam, że to rokowania kiepskie. Jestem rozwalona, zdruzgotana, nie mogę sobie znaleźć miejsca. Mama nadal czuje się dobrze, ostatnio włączono jeszcze jakiś nowy lek. Podobno skuteczny, ale kto go tam wie, co z tego wyjdzie, skoro rokowania do dupy… Boję się, wiecie?

Nie mogę się uspokoić. Niech nikt nigdy i w żadnych okolicznościach nie straszy mnie pośmiertnym piekłem. Piekło jest tutaj, na ziemi – i we mnie.

237. Morda potrzebna od zaraz

Szanowne (?) Życie!

Piszę, bo rozmowa z Tobą w cztery oczy nic nie daje (głównie dlatego, że Ty nie masz oczu, a ja coraz częściej nie mam siły i ochoty).

Pozwól, że zacznę od podziękowań, bo podobno tak wypada. Dziękuję Ci za te wszystkie rzekome „szanse”, które wyglądały podejrzanie podobnie do problemów. Świetny kamuflaż, naprawdę. Gdyby istniał konkurs na kreatywne utrudnianie egzystencji, miałobyś złoto, srebro i jeszcze Grand Prix publiczności!

Doceniam też Twoją konsekwencję. Naprawdę imponujące, jak potrafisz dostarczać dokładnie tego, czego nie zamawiałam. Marzenia? Proszę bardzo — w wersji demo niedziałającej po jednym użyciu. Spokój? Tylko w pakiecie z niepokojem. Sprzedaż wiązana.

Muszę przyznać, że masz świetne poczucie humoru. To ten rodzaj dowcipu, w którym pointa pojawia się po kilku latach i okazuje się, że to ja jestem przedmiotem żartu. Bardzo śmieszne.

Chciałabym również poruszyć kwestię organizacji. Czy naprawdę konieczne jest kumulowanie wszystkiego złego naraz? Czy istnieje jakaś opcja rozłożenia tragedii na raty? Bo obecny model zaczyna wyglądać jak nielegalny eksperyment na mojej psychice.

Niepokoi mnie też Twoja skłonność do powtórek. Jeśli coś już raz było złym pomysłem, to naprawdę nie trzeba tego testować ponownie w innej konfiguracji. To nie jest kreatywność, to jest karuzela z porażkami.

A skoro jesteśmy przy temacie — czy mogłobyś przestać wysyłać mi sytuacje i wydarzenia-lekcje, o które nie prosiłam? Rozumiem ideę rozwoju, ale czy naprawdę każda umiejętność musi być okupiona frustracją, zmęczeniem i ciężkim kryzysem egzystencjalnym? Może dałoby się wprowadzić wersję „light”? Taką bez skutków ubocznych w postaci zwątpienia w sens czegokolwiek?

Na koniec mam jedną skromną prośbę: jeśli już musisz mnie zaskakiwać, spróbuj czasem zrobić to pozytywnie. Wiem, brzmi jak fantasy i science fiction razem wzięte...

Z wyrazami umiarkowanego szacunku i dużą nieufnością

Frau Be

P.S. Jeśli to wszystko ma jakiś głębszy sens, to byłoby miło dostać chociaż trailer,  taki, który wreszcie zdradza, o co w tym wszystkim chodzi, a nie tylko pokazuje losowe sceny z gatunku „dramat egzystencjalny z elementami absurdu”.

P. S. 2 Ech, Życie, żebyś Ty mordę miało...!

236. Klątwa Ewy

Tajemnicza.

Groźna.

Niebezpieczna.

Nieczysta.

Obrzydliwa.

Zabójcza.

Plugawa.

Kobieta miesiączkująca.

W starożytności (Grecji, Egipcie, Rzymie) miesiączka była uznawana – i słusznie – za przejaw kobiecego zdrowia, jednocześnie jednak wiązało się z nią myślenie magiczne. Królowały niedorzeczne poglądy, jak ten, że kobieta miesiączkująca ma moc wyplenienia szkodników w polu lub ogrodzie, rozganiania burz, odpędzania gradu. Krew miesięczną postrzegano jako substancję groźną, powodującą kwaśnienie wina, opadanie owoców z drzew, mętnienie luster, wymieranie pszczół, tępienie i rdzewienie żelaza. Z drugiej strony próbowano nią leczyć dnę moczanową, wrzody, wściekliznę, bóle głowy, padaczkę. Używano jej jako składnika maści przeciwzapalnych. Kultura judeochrześcijańska (dlaczego mnie to nie dziwi?!) uznawała kobietę menstruującą za plugawą, nieczystą, obrzydliwą. Pojawiły się zakazy uczestniczenia w obrzędach religijnych, przygotowywania jedzenia czy kontaktu z innymi ludźmi. Wszystko to za sprawą pramatki grzechu – Ewy, za której sprawkę płacą w ramach odpowiedzialności wszystkie kobiety świata.

Przez większość historii ludzkości menstruacja była tematem tabu, otoczonym albo przesądami, albo milczeniem. Średniowiecze dolało oliwy do ognia, produkując takie pomysły jak ten, że współżycie w czasie miesiączki może zabić mężczyznę albo taki, że gdyby doszło w tym czasie do zapłodnienia, dziecko będzie opętane, ślepe, ułomne albo rude 😂. Te i inne mity pokutowały przez stulecia praktycznie jeszcze do początków XX wieku.

Jednocześnie próbowano radzić sobie z krwawieniem. Historia środków higieny menstruacyjnej to trudna opowieść o pomysłowości, biedzie, wstydzie, rozwoju medycyny i zmianach społecznych. Kobiety stosowały to, co było dostępne pod ręką: kawałków materiału, wełny, mchu, trawy, papirusu, futra zwierząt, gąbek morskich, watowanych tkanin. W starożytnym Egipcie używano miękkiego papirusu zwijanego w formę przypominającą tampon. W Grecji stosowano kawałki drewna owinięte materiałem. W wielu miejscach świata kobiety po prostu nosiły kilka warstw odzieży i pozwalały krwi wsiąkać w tkaniny. Przez długi czas bielizna w dzisiejszym rozumieniu praktycznie nie istniała, więc kobiety po prostu krwawiły w ubrania. Bogatsze mogły używać wielorazowych szmatek lub specjalnych „podpasek” z tkanin. Problem polegał na tym, że pranie było trudne, dostęp do czystej wody ograniczony, a higiena ogólnie wyglądała inaczej niż dziś. Materiały wielorazowe prano i używano ponownie przez lata.

Menstruacja była tematem wstydliwym, którego nie poruszano publicznie. W XIX wieku zaczęły pojawiać się pierwsze produkty przypominające współczesne podpaski, były jednak niewygodne i drogie. Kobiety używały składanych wkładów tekstylnych i pasów menstruacyjnych. Te pierwsze „podpaski” nie miały kleju. Mocowano je do pasa noszonego wokół bioder. Bywały grube i przesuwały się podczas chodzenia. W tym okresie nadal dominowały wielorazowe materiały, które trzeba było prać ręcznie. Przełom nastąpił po I wojnie światowej, gdy pielęgniarki zauważyły, że materiał celulozowy używany do opatrywania ran świetnie chłonie krew. To doprowadziło do powstania pierwszych podpasek jednorazowych. Zaczęto sprzedawać je na większą skalę w latach 20-tych XX wieku. W latach 30-tych pojawiły się pierwsze tampony, które budziły ogromne kontrowersje. Niektórzy twierdzili, że są „niemoralne”, niebezpieczne” albo „nieodpowiednie dla młodych kobiet”.

Po II wojnie światowej środki higieniczne zaczęły stawać się bardziej dostępne. Podpaski stawały się coraz cieńsze, powstały tampony z aplikatorami. Używa się coraz bardziej chłonnych materiałów, a produkty jednorazowe pakuje się indywidualnie.

Ciekawym zjawiskiem były/są reklamy podpasek i tamponów. Przez długi czas były dziwne i pełne eufemizmów, krew zastąpił niebieski płyn. Przekonywano kobiety, że podczas miesiączki powinny zachowywać się tak, jakby nic się nie działo: grać w tenisa, tańczyć i być zawsze uśmiechnięte. Chyba faceci tworzyli te reklamy, bo ich nigdy brzuch menstruacyjnie nie napieprzał!

Współcześnie pojawiło się pojęcie – i jednocześnie zjawisko – „ubóstwa menstruacyjnego”, tj. sytuacji, gdy kobiety miesiączkujące nie mają dostępu do podstawowych środków higienicznych. Problem ten wciąż istnieje i dotyczy wielu krajów, w tym także rozwiniętych. I to jest smutne.

Nie wiem, co mi strzeliło do głowy, żeby napisać post na ten temat 😅